Hakkı Yıldız: “Firma olarak kendimizi gerek finansal, gerek ticari olarak hazırladık. İhracata daha çok ağırlık verdik. Kendimizce satış şartlarımızı revize ettik, müşterilerimize zor durumlarında destek çıktık, vadelerini uzattık, tahsilatlarda esneklik sağladık. Biz sektörümüze üreticiler olarak destek sağladık. Bugün hala bu desteğe devam ediyoruz ama buna rağmen satışlar geçen senenin satışlarına göre ciddi oranda azaldı.”

Ahşap sektörünün öncü kuruluşlarından Vario laminat parke üreticisi Yıldız Entegre A.Ş. adına Hakkı Yıldız ile her yıl bu aylarda bir söyleşi yapıyoruz. Geçen yıl yaptığımız söyleşide 2008 hakkında konuşmuş ve yeni yatırımlar hakkında bilgi almıştık. Bu kez ise gündemimizde ekonomik kriz vardı. Hakkı Bey, çok açık yüreklilikle sıkıntıları dile getirdi.

Ekonomik kriz sektörümüzü nasıl etkiledi?

Biraz gerçekçi olursak eğer mevcut ekonomik durum bana göre çok iyi değil. Bayramlar ve mevsimsel zorlukları üst üste koyarsak yılın ilk çeyreğinde duraksama olması kaçınılmazdı ama dünya ölçeğindeki ekonomik kriz de bu yaşanan durgunluğu ciddi anlamda artırdı. İnşaat sektörü krizden çok daha önce durgunluk sinyalini verdi. Hatta 2007\'nin sonunda inşaat sektöründe düşüşler başlamıştı. Ama, bir tarafta inşaatta durgunluk diğer tarafta dünyada bir hareketlilik bugün yaşamakta olduğumuz ekonomik krizi perdeledi. Firmalar, yatırımlarına devam etti. Ekonomik darboğazdan kurtulmak isteyen firmalar sermaye için banka kredilerine başvurdu ama beklediği cevabı alamadı. Dünyada da sert bir düşüş oldu. Biz dahil nerdeyse tüm üreticiler böyle sert bir düşüş beklemiyordu. 2008 yılı son çeyreğine kadar işler gayet güzeldi, bizde firma olarak bu olumlu hava neticesinde 4-5 aylık hammadde stoğuyla çalışıyorduk. Ekim ayında tüm dünya ekonomik darboğaza girdiğinde hammadde alımlarımızın tamamını kestik. Mevcut stok yeter dedik. Stok maliyetini düşürmeye çalıştık. Bugüne kadar hala o günkü stoklarımızı kullanıyoruz. Ekim ayına kadar 3 MDF tesisimiz çalışıyordu. Bu sert düşüşün pazardaki talebi azaltmasını da hesap ettik ve bir tesisimizi kapatıp tesis sayımızı 2\'ye indirdik. Tüketiciler gittikçe daha çok kabuğuna çekildi. Bugün mobilya ürünleri lüks tüketime girer. Mobilyanızı, parkenizi, kapınızı 1-2 yıl hatta daha uzun kullanarak idare edersiniz. Bizim ürünlerimiz her ne kadar sürekli kullanılan bir ürün olsa da acil değiştirilmesi gereken bir ürün değildir. Ancak yeni inşaat yaparsınız yeni ürün kullanırsınız. Ama inşaat piyasasının mevcut durumu yeni ürün ihtiyacını oldukça azalttı. Firma olarak kendimizi gerek finansal, gerek ticari olarak hazırladık. İhracata daha çok ağırlık verdik. Kendimizce satış şartlarımızı revize ettik, müşterilerimize zor durumlarında destek çıktık, vadelerini uzattık, tahsilatlarda esneklik sağladık. Bunu da yapmak zorundaydık, müşterinizi zor durumda yalnız bırakmak belki bugünün riskini çözer ama yarın o müşteriyi tekrar bulamayabilirsiniz. Sektördeki diğer firmalar da bunu yaptı. Biz sektörümüze üreticiler olarak destek sağladık. Bugün hala bu desteğe devam ediyoruz ama buna rağmen satışlar geçen senenin satışlarına göre ciddi oranda azaldı. Ne yapılabilir, insanlara moral verilebilir. Ülke genelinde fiziki iyileştirmeler yapılabilir. İnsanları normal hayatlarına devam edebilecek gereklilik neyse devlet bunu yapmalı. Biz firma olarak fiyatlarda oynayabiliriz, vadeleri uzatabiliriz ama gücümüz bir yere kadar. Ama çözüm bu değil. Türkiye\'de ülke ekonomisi canlandırma anlamında ciddi bir iyileştirme programı yapılmalı.

Biz Yıldız Entegre ailesi olarak 1 Ekim 2008 tarihinde 1.284 kişiydik, şu an 1.225 kişiyiz. Sadece deneme süresi için aldığımız elemanlardan 60 kadarını daimi kadroya almadık. Kadrolu eleman çıkışı yapmadık. Şu an sektörde Türkiye\'deki en büyük istihdama sahibiz.

Son dönemde sanayici, kendi toptancısına mümkün olduğunca stok tutmamak, sattıkça ürün talep etmek için yönlendirme yaptı. Siz de böyle bir yol izlendiniz mi? Riski büyütmek yerine piyasanın ihtiyacı olduğu kadar malı toptancıya verip, hammaddeyi ona göre değerlendirmek yolunu mu seçtiniz?

Evet biz de bu yolu seçtik ama, kendimiz için değil, bayinin riskini azaltmak için yaptık. Güçlü olan üreticidir. Bayi zayıftır. Siz eğer bayiyi eski hızıyla satın almaya zorlarsanız bayi sizi kaybetmemek için ve size olan yükümlülüklerinden çekindiği için mal almaya devam edecektir. Önceki sattıklarınızın üzerine yenisini eklersiniz ama bayiyi zor duruma düşürürsünüz. Biz de bayimize dedik ki ne istiyorsanız, ne kadar istiyorsanız onu alın. Hiç istemiyorsanız hiç almayın ama bize bilgisini verin, neler yapabileceğinizi söyleyin.

İyileşme ne zaman başlar diye öngörüyorsunuz?

Belki biraz karamsar bir tablo çizdim ama bir seviyeye indiğimizde bir üstü her zaman bir başarıdır. Benim karamsarlığım eski seviyeye gelme konusunda idi. Ama çok yakınına geleceğimize inanıyorum. Gelişmekte olan bir ülke olarak büyümemiz kaçınılmaz. Genç bir nüfusa sahibiz bu da bize dinamiklik kazandırıyor.

İnsanların moralinin düzelmesi, toparlanması ve hareketlenme bana göre Nisan-Mayıs ayı itibariyle başlayacaktır. Önümüzde seçim var. Türk halkı olarak kötü bir huyumuz var, bu tür olayları sonuna kadar bekleriz, sonra harekete geçeriz. İşimize gücümüze bakmak için illaki seçim sonucunu bekliyoruz.

Boyalı parke yatırımınız ne durumda?

Boyalı parke zor bir dönemde piyasaya çıktı. Bugünkü referanslar şu an bize ışık tutmaz. Malum kriz. Bugün iyi desem de kötü de desem yanlış söylemiş olurum. Ürün Türk halkı için yeni. Bu ürünün üretilme nedeni ucuz ürünlere alternatif olmasıdır. İçindeki malzeme yine aynı MDF\'dir, tek farkı yüzey katmanı farkıdır. Bu ürünü piyasada pilot bölgede denedik. Ürünlerimizi belli bir noktada pilot bölgede deniyoruz, test ediyoruz. Fabrikada dört dörtlük üretseniz de kullanım alanı ve laboratuar alanı farklıdır. Şu an piyasadan veri toplama aşamasındayız. Yaklaşık 100.000 m2 ürettik ve sattık, belirlediğimiz noktalara dağıttık. Tahmin ediyorum yakında bu veriler çıkacak, varsa eksiklerimizi tamamlayacağız ve Mart sonu Nisan başı gibi emin bir şekilde satışa başlayacağız. Şu ana kadar gelen sonuçlar olumlu. Bayilere bunun boyalı parke olduğunu müşterilerinize söylemeyin sadece bu üründen memnun olup olmadıklarını sorun dedik. Bu ürünün tutulması konusunda şüphemiz yok. Çünkü ürünün ağaç kalitesi olarak diğerlerinden bir eksiği yok. Hatta boya emmesini azaltmak için daha kaliteli MDF yapmak zorunda kalıyorsunuz. MDF üzerine boya püskürttüğünüzde, malzeme boyayı emiyor ve dolayısıyla daha çok boya kullanmanız gerekiyor. Ya da daha kaliteli MDF yapmanız. Bugünkü maliyetler gösteriyor ki daha kaliteli MDF yapıp daha az boya kullanmak daha karlı. Ürünün satışı konusunda bir sıkıntı görmüyorum. Şu ana kadar elde ettiğimiz veriler bizi tatmin etti. Eğer litaratüre girecekse laminat parkenin çok az altına girecek bir üründür diyebiliriz. PVC zemin kaplamanın üstü, laminat parkenin çok az daha altı.

Boyalı parkedeki avantaj şudur. İster kırmızı, ister siyah-beyaz, ister ağaç desenli gibi alternatifler üretebiliyorsunuz. Bu da sizi daha az stok maliyetine götürür. Bugün normal parkede 30\'a yakın desenimiz var bu 30 ayrı stok demektir. Ama siz bir silindir yaptırıp uyguladığınız renklerle daha koyu yada daha açık boyalı parke yapabiliyorsunuz. Bir nevi matbaa sektörünün farklı bir uygulamasını yapıyoruz diyebiliriz. Bu ürünün hedefi ekonomik ürün isteyenler hitap edebiliyor olması. 21 milyon m2 boyalı parke kapasitemiz var.

5G dediğimiz yeni bir ürünümüz daha var. Nisan sonu gibi üretime geçirmeyi planlıyoruz. 5G bugün dünyada yeni yeni kullanılmaya başlanan bildiğimiz kilitleme sisteminden farklı daha pratik bir sistem. Birçok önde gelen Avrupalı parke üreticisi kuruluşlar 5G\'nin lisansını alıp, üretim programına sokmuştur. Bildiğimiz kilit sistemde açılı takıp ittirmeniz, çekiç gibi çeşitli aletler kullanmanız gerekli. Bunları hesap ettiğimizde bir zaman kaybı söz konusu. Daha kısa zamanda daha çok metrekare parke döşenebilmesi en büyük avantajıdır. Diğer bir avantajı da yanlış uygulama yapıldığında ya da sökülmelerde kolay sökülüyor ve takılıyor olmasıdır. Buradaki hedefimiz, gerek parke desenleri olarak gerek MDF\'nin kalitesi olarak farklı bir ürün sunmaktır. İlk etapta 12 mm parkede farklı yüzey ve farklı desen uygulamaları ile piyasaya sunulucaktır. Lamine parke pazarına alternatif ürün diyebiliriz. Amacımız standart bir ürün değil daha kaliteli bir ürün sunmaktır. Dünyada bizimle birlikte 12 üretici firma bu ürünün uygulama lisansını almış bulunmaktadır.